ناسخ و مەنسوخ
بەشی دوەم
{ لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ
لا اکراە فی دین
ئەو دوو ئایەتەی کە زۆرینەی موسڵمانان شانازی پیوە ئەکەن بەکاری ئەهێنن گوایە دینی ئیسلام دینی ئاشتیە گوایە محمد وتویەتی زۆر کردن لە دین و هەر کەسەو دینی خۆی بۆ خۆی لێرەدا وەڵامێکی جەرگ بڕیان ئەدەینەوە بۆ ئەوەی چیتر باسی ئەم دوو ئایەتە نەکەن و چیتر خەڵک هەڵنەخەڵەتێنن بەوەی ئاینی ئیسلام بڕوای بە ئازادی هەیە
سەرەتا دێین باسی ئایەتی لا اکراە فی دین ئەکەی ئەم ئایەتە هەندێک لە گێڕانەوەکان وای ئەگێڕنەوە کە هەندێک لەکەسانی بنی نضیر هەندێکیان لە منداڵەکانیان نە ئەگەڕان ببن بە ئیسلام بۆیە محمد بۆ ڕازانەوەی و بۆ ئەوەی خەڵک بڕوای پێبکات ئەم ئایەتەی نوسی واتە زۆر کردن لەدین نیە بەڵام کاتێک محمد دەسڵاتی گرتە ئەم ئایەتەی نسخ کردەوە بە ئایەتێکی سیفی وە و ئایەتێکی تر شۆێنی ئەو ئایەتەی گرتەوە و حوکمی لااکراە فی دین نەما ئەم ئایەتە لەشوێنی بەکار ئەهات
فَإِذَا انسَلَخَ الأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُواْ الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدتُّمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ وَاحْصُرُوهُمْ وَاقْعُدُواْ لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ فَإِن تَابُواْ وَأَقَامُواْ الصَّلاةَ وَآتَوُاْ الزَّكَاةَ فَخَلُّواْ سَبِيلَهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ توبە 5
بێباوەڕان بکوژن ئەگەر توشتان بو
دێینە سەر ئایەتی
{ لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ
ئەم ئایەتەش نەسخ بوە و حوکم ناکات لەبری ئەمانە ئایەتی مەدینەیی(سیف)شوێنی ئەوانەیان گرتوەتەوە
وە؛ئایەتێکی تریش کە مووسڵمانان زۆر شانازی پیەوە ئەکەن لە صورەتی جاڵجاڵۆکە ئایەتی چل و شەش ئەڵێت
ولا تجادلوا اهل الكتاب الا بالتي هي احسن الا الذين ظلموا منهم وقولوا آمنا بالذي انزل إلينا وانزل إليكم} 46.
ی کتێبه ئاسمانیهکاندا مهگهر بهجوانترین شێوه نهبێت، جگه لهوانهیان که ستهمیان کردووه پێشیان بڵێن: ئێمه باوهڕمان هێناوه بهوهی بۆ ئێمه و ئێوه دابهزێنراوه، خوای ئێمه و خوای ئێوه تهنها یهکێکه، ئێمه فهرمانبهرداری ئهو زاتهین.
بەڵام ئەمەش هەرچەندە باسی ئەهلی کتاب(جولەکە و مەسیح )ئەکات کە بەباشترین شێوە گفتوگۆی لەگەڵ بکەن کە جگەلە ئەهلی کتاب ناگریتەوە بەڵام دواتر بۆ ئەهلی کتابیش نەسخ بۆیەوە بە ئایەتی سیفی کە داوا لە موسڵمانان ئەکات کە جیهادیان بکات و بیان کوژن هەتا باج بدەن و نەسخ بو بە ئایەتی
سورة التوبة 29. : وقاتلوا الذين لا يؤمنون بالله ولا باليوم الأخر ولا يحرمون ما حرم الله ورسوله ولا يدينون دين الحق من الذين أوتوا الكتاب حتى يعطوا الجزية عن يد وهم صاغرون
کە ئەڵێت کوشتار بکەن لەگەڵ ئەوانەی باوەڕ بە خوا و ڕۆژی دوای و ئەوانەی خواو پیغەمبەری حەرامیان کردوە هەتا باج ئەدەن دەوڵەتی ئیسلامی
کەواتە ڵنیابە خوێنەری بەڕێز یەک ئایەت نیە باسی ئاشتی بکات ئەوەی کە باسی ئاشتی کراوە سەرجەمیُ ئەو ئایەتانە بو کە محمد لە مەککە بانگەوازی بۆ ئەکرد دواتر کاتێک محمد کۆچی بۆ مەدینە سەرجەمی ئەو ئایەتانەی بە ئایەتی مەدیننەی نسخ کردەوە سەرجەمی حوکمەکەی لە کار کەوتو ئایەتی قیتال و کوشتکار شوێنی ئایەتەکانی گرتەوە
لەگەڵ ڕێزی کۆدۆ چەمچەماڵی
سەرچاوەکان ناسخ منسوخ للنسابوری ص255
للنسابوری ص96بۆ97
ناسخ و مەنسوخ :ابن حزم
جلالین تەفسیری لکم دینکم ولی دین
سەرچاوە؛ تەفسیر قرطبی
سەرچاوە؛شوکانی
سەرچاوە؛ فیروز ابادی
سەرچاوە؛ السمرقندی
سەرچاوە؛بەغەوی
سەرچاوە؛ ابن عطیه
سەرچاو؛ ابن جوزی
سەرچاوە؛خازن
سەرچاوە؛ابو حیان
سەرچاوە؛النیسابوری
سەرچاوە؛ابن عادل
سەرچاوە؛الثعلبی
سەرچاوە؛ مقاتل بن سلیمان
سەرچاوە؛ حلبی
سەرچاوە؛ الغرناطی
بەشی دوەم
{ لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ
لا اکراە فی دین
ئەو دوو ئایەتەی کە زۆرینەی موسڵمانان شانازی پیوە ئەکەن بەکاری ئەهێنن گوایە دینی ئیسلام دینی ئاشتیە گوایە محمد وتویەتی زۆر کردن لە دین و هەر کەسەو دینی خۆی بۆ خۆی لێرەدا وەڵامێکی جەرگ بڕیان ئەدەینەوە بۆ ئەوەی چیتر باسی ئەم دوو ئایەتە نەکەن و چیتر خەڵک هەڵنەخەڵەتێنن بەوەی ئاینی ئیسلام بڕوای بە ئازادی هەیە
سەرەتا دێین باسی ئایەتی لا اکراە فی دین ئەکەی ئەم ئایەتە هەندێک لە گێڕانەوەکان وای ئەگێڕنەوە کە هەندێک لەکەسانی بنی نضیر هەندێکیان لە منداڵەکانیان نە ئەگەڕان ببن بە ئیسلام بۆیە محمد بۆ ڕازانەوەی و بۆ ئەوەی خەڵک بڕوای پێبکات ئەم ئایەتەی نوسی واتە زۆر کردن لەدین نیە بەڵام کاتێک محمد دەسڵاتی گرتە ئەم ئایەتەی نسخ کردەوە بە ئایەتێکی سیفی وە و ئایەتێکی تر شۆێنی ئەو ئایەتەی گرتەوە و حوکمی لااکراە فی دین نەما ئەم ئایەتە لەشوێنی بەکار ئەهات
فَإِذَا انسَلَخَ الأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُواْ الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدتُّمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ وَاحْصُرُوهُمْ وَاقْعُدُواْ لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ فَإِن تَابُواْ وَأَقَامُواْ الصَّلاةَ وَآتَوُاْ الزَّكَاةَ فَخَلُّواْ سَبِيلَهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ توبە 5
بێباوەڕان بکوژن ئەگەر توشتان بو
دێینە سەر ئایەتی
{ لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ
ئەم ئایەتەش نەسخ بوە و حوکم ناکات لەبری ئەمانە ئایەتی مەدینەیی(سیف)شوێنی ئەوانەیان گرتوەتەوە
وە؛ئایەتێکی تریش کە مووسڵمانان زۆر شانازی پیەوە ئەکەن لە صورەتی جاڵجاڵۆکە ئایەتی چل و شەش ئەڵێت
ولا تجادلوا اهل الكتاب الا بالتي هي احسن الا الذين ظلموا منهم وقولوا آمنا بالذي انزل إلينا وانزل إليكم} 46.
ی کتێبه ئاسمانیهکاندا مهگهر بهجوانترین شێوه نهبێت، جگه لهوانهیان که ستهمیان کردووه پێشیان بڵێن: ئێمه باوهڕمان هێناوه بهوهی بۆ ئێمه و ئێوه دابهزێنراوه، خوای ئێمه و خوای ئێوه تهنها یهکێکه، ئێمه فهرمانبهرداری ئهو زاتهین.
بەڵام ئەمەش هەرچەندە باسی ئەهلی کتاب(جولەکە و مەسیح )ئەکات کە بەباشترین شێوە گفتوگۆی لەگەڵ بکەن کە جگەلە ئەهلی کتاب ناگریتەوە بەڵام دواتر بۆ ئەهلی کتابیش نەسخ بۆیەوە بە ئایەتی سیفی کە داوا لە موسڵمانان ئەکات کە جیهادیان بکات و بیان کوژن هەتا باج بدەن و نەسخ بو بە ئایەتی
سورة التوبة 29. : وقاتلوا الذين لا يؤمنون بالله ولا باليوم الأخر ولا يحرمون ما حرم الله ورسوله ولا يدينون دين الحق من الذين أوتوا الكتاب حتى يعطوا الجزية عن يد وهم صاغرون
کە ئەڵێت کوشتار بکەن لەگەڵ ئەوانەی باوەڕ بە خوا و ڕۆژی دوای و ئەوانەی خواو پیغەمبەری حەرامیان کردوە هەتا باج ئەدەن دەوڵەتی ئیسلامی
کەواتە ڵنیابە خوێنەری بەڕێز یەک ئایەت نیە باسی ئاشتی بکات ئەوەی کە باسی ئاشتی کراوە سەرجەمیُ ئەو ئایەتانە بو کە محمد لە مەککە بانگەوازی بۆ ئەکرد دواتر کاتێک محمد کۆچی بۆ مەدینە سەرجەمی ئەو ئایەتانەی بە ئایەتی مەدیننەی نسخ کردەوە سەرجەمی حوکمەکەی لە کار کەوتو ئایەتی قیتال و کوشتکار شوێنی ئایەتەکانی گرتەوە
لەگەڵ ڕێزی کۆدۆ چەمچەماڵی
سەرچاوەکان ناسخ منسوخ للنسابوری ص255
للنسابوری ص96بۆ97
ناسخ و مەنسوخ :ابن حزم
جلالین تەفسیری لکم دینکم ولی دین
سەرچاوە؛ تەفسیر قرطبی
سەرچاوە؛شوکانی
سەرچاوە؛ فیروز ابادی
سەرچاوە؛ السمرقندی
سەرچاوە؛بەغەوی
سەرچاوە؛ ابن عطیه
سەرچاو؛ ابن جوزی
سەرچاوە؛خازن
سەرچاوە؛ابو حیان
سەرچاوە؛النیسابوری
سەرچاوە؛ابن عادل
سەرچاوە؛الثعلبی
سەرچاوە؛ مقاتل بن سلیمان
سەرچاوە؛ حلبی
سەرچاوە؛ الغرناطی
ليست هناك تعليقات:
إرسال تعليق